Employees’ State Insurance (ESI) Act hi private hnuaia thawkte hamthatna atan India Sawrkarin kum 1948 khan a din a. He Act hnuaia inziak lutte leh an chhungten dam lohna, nau pai leh nau neih chungchangah te, hnathawhna avanga ramtuileilohna leh thihna hial tawh thlenga hamthatna (Social Security) an dawn theihna atana duan a ni. Hemi dan hnuaiah hian sumdawnna hmun eng pawh – hotel, thingpui dawr, cinema hall, chanchinbu chhutna hmun, dawr, zirna in, damdawiin leh a dangte, mi 10 aia tlem lo hnathawktu awmna- te chu an in register vek tur a ni. In register lo te chu pawisa chawi tir leh court thlenga thubuai siamsak theih an ni. Heng hmuna thawk, thla khata cheng ₹21,000/- aia tam lo hlawhte chuan ESI Act hnuaia hamthatna hrang hrang an dawng thei a ni. ESI Scheme hnuaia in ziak lutte hian hnathawktu (Employee) in a hlawh atangin 0.75% leh a chhawrtu (Employer) in hnathawktu hlawh atanga 3.25% thla tin a chhun luh a ngai a. Hnathawktu, ni khata cheng ₹137/- hlawh tling lote chu hnathawktu hlawh atanga pek tur 0.75% hi chhun luh ve a ngai lo a ni.
ESI ACT HNUAIA HAMTHATNA AWMTE
1. Medical Benefits
ESI hnuaia hnathawktu inziak lut leh an chhungte chuan, an inziah luh ni atangin he hamthatna hi a hmang nghal thei a. Hnathawktu (Insured Person) chhungte, he hamthatna dawng theite chu:
- Nupui/Pasal – hnathawktu kawppuite.
- Hnathawktuin Sawrkar dan anga a fa lak.
- Hnathawktu fate, amah rinchhana khawsate:
- Fapa zirlai kum 21 a tlin hma
- Fanu – pasal neih hma zawng.
- Hnathawktu fa, amah rinchhana khawsa, taksa leh rilru lama rualbanlohna nei tan.
- Hnathawktu khawsakpui, amah hringtu nu leh pa, thla khat chhunga ₹9,000/- aia tam lo la lutte.
2. Sickness Benefit
Hnathawktu (Insured Person) in kum khat chhungin ni 91 a dam lohna avangin chawlh a la thei a, hemi chhung hian pawisa faiin a ni khat hlawh atanga 70% a dawng thei a ni.
- Extended Sickness Benefit: He hamthatna hi natna khirhkhan zual leh natna benvawn chi 34 (TB, AIDS, lung tha lo, Cancer, ruh tliak, kal tha lo leh a dangte) nei, chawlh mamawh tan kum hnih chhung an hlawh atanga 80% ESI atangin pek theih a ni.
- Enhanced Sickness Benefit: Hmeichhia nau nei tawh lo tura a insiamin ni 14 a chawl thei a, mipa a insiam ve thung chuan ni 7 a chawl thei a, chawlh chhunga an hlawh zawng zawng pek theih a ni.
3. Maternity Benefit
Hnathawktuin nau a neiha chawlh a lak chhungin, a hlawh bikimin a hnuaia hun chhung tarlan ang hian pek theih a ni.
- Fa hmasa ber leh a pahnihna atan – kar 26.
- Fa pathumna atangin – kar 12.
- Fa Sawrkar dan leh hrai hnuaia a dik thlapa fa a lak (adopt)in – kar 12.
- Nau chhiat avangin – kar 6.
4. Disablement Benefit
- Temporary Disablement Benefit: Hnathawktuin eng vang pawha, a hnathawhna hmunah tawhsual (accident) a tawh a, a hna a chhunzawm leh theih hma chu a hlawh atanga 90% a natnain a kiansan hma chu a dawng thei.
- Permanent Disablement Benefit: Hnathawktuin a hnathawhna hmuna tawhsual a tawh a, ramtuileilova a awma, Medical Board ten hna thawk chhunzawm thei loa an puan chuan a hlawh atanga 90% thla tin a damchhung zawng a dawng thei ang.
5. Dependants Benefit
Hnathawktuin a hnathawhna hmunah emaw a hnathawhna kaihhnawih eng vang pawha, nunna a chanin, amah rinchhana khawsa a chhungte hnenah thla tin a hlawh atanga 90% pek tur a ni.
6. Funeral Expenses
Hnathawktu a thihin a chhungte hnenah vuina senso atan cheng ₹15,000/- pek theih a ni.
7. Confinement Expenses
ESI damdawi in emaw Dispensary emaw, awm lohna hmuna hnathawktu hmeichhia emaw, hnathawktu nupuiin nau a neihin, ₹5,000/- a dawng thei ang.
8. Rajiv Gandhi Shramik Kalyan Yojana
He unemployment allowance scheme hi 01.04.2005 atanga hman tan a ni a. Hnathawktu, a hnathawhna hmun khar avanga hna nei ta lo emaw, hnathawhna kaihhnawih ni loa ramtuileiloa a awmin he hamthatna hi a dawng thei.
9. Medical Care to Retired Insured Person
ESI hnuaia Insured Person pension tawh te, hnathawktu a hnathawhnaa chesuala hnathawk chhunzawm thei lo te, hnathawktu thi tawh nupui/pasal te, hnathawktu nupui/pasal dependant benefit laten kum khat chhungin ₹120/- ESI ah chhung lutin he hamthatna hi an dawng thei a ni.
MIZORAM AH ESI SCHEME
ESI Scheme hi Aizawl Municipal Council area ah 22nd Jauary, 2023 thleng implement a ni a. 24th Janury, 2023 atangin Aizawl District pumpuiah implement ani. Hnathawktute (Insured Person) leh an chhungte inentirna tur hian ESI Dispensary, House No. T-135, Basement-2, B.Sanghnuna Building, Tuikhuahtlang ah awmin, Laboratory pawh a awm nghal a. Damlote hi a thlawnin damdawi pek vek an ni bawk.
ESIS Mizoram a Establishment unit leh IP dinhmun
(a) Tun Financial Year (2025-2026) chhunga inziaklut zat:
| Establishments/Unit | 220 |
| Insured Persons | 1,138 |
(b) ESIS hnuaia Mizorama inziaklut tawh zawng zawng zat:
| Establishments/Unit | 746 |
| Insured Persons | 6461 ESI |
Dispensary Aizawl leh Tie Up Hospital
Tun dinhmunah hian Mizoram ah ESIS hnuaiah dispensary pakhat awmin LESDE Department Director hi Admistrative Medical Officer ni in, a hnuai a Insurance Medical Officer leh staff dangte nen heng insured persons te hi enkawl thin ani a. Engemaw natna khirkhan leh harsa zual te an awm in, dispensary thawhpui hospital leh laboratory ah te inenkawl chhunzawm tir an ni thin ani.